Archikosmos

25-10-2018










Film „Archikosmos” o kosmicznym rodowodzie architektury powojennych Katowic

Pół wieku temu Katowice nie wychowywały astronautów. Produkowały rzesze górników przodowych. W Polsce nie było jednak drugiego miasta o tak pozaziemskich horyzontach. Choć z orbitalnej perspektywy Katowice wyglądały jak gęsta chmura dymu, to tu w latach 50., 60. i 70. snuto i spełniano architektoniczne wizje marsjańskiej przystani na Ziemi, gdy cały świat oddawał się najróżniejszym rozważaniom na temat nadchodzącej kolonizacji kosmosu. Epoka zwana space age – era kosmiczna, pozostawiła w Katowicach fascynujące, ale i zupełnie zapomniane dziś cywilizacyjne dziedzictwo.

W czasach zamknięcia po złej stronie żelaznej kurtyny Katowice były bliżej kosmicznego bezkresu niż kiedykolwiek w swojej historii. Również dzięki wyobraźni wybitnych architektów, którym dymiący, przemysłowy Śląsk mógł trochę kojarzyć się z wyobrażeniami o odległych planetach. Pamiętajmy, że „gwiezdne wojny” rozpięte ponad żelazną kurtyną przez ponad dwie dekady inspirowały muzyków, filmowców, projektantów odzieży, samochodów czy przedmiotów codziennego użytku. Od wystrzelenia Sputnika 1 przez ZSRR, przez lot Gagarina, aż po lądowanie Amerykanów na Księżycu z kosmicznej tematyki obficie korzystali też architekci. Najwybitniejsze dzieła architektury space age znane są dziś na całym świecie. Theme Building na lotnisku w Los Angeles, wieża Space Needle w Seattle, Atomium w Brukseli, Evoluon w Eindhoven czy most SNP w Bratysławie to tylko kilka z nich. Katowicki Spodek absolutnie zalicza się do tej grupy. Co szczególnie ciekawe, jego projekt, wyłoniony w konkursie rozstrzygniętym w 1959 roku, był jednym z pierwszych na świecie tak silnie nawiązujących do rozbudzanych wówczas marzeń o latających dyskach, podboju wszechświata i kolonizacji dalekich planet. A przecież cztery lata wcześniej w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku otwarto inny gmach o kosmicznym rodowodzie - Planetarium Śląskie. O tym, jak prekursorska była to budowla, może świadczyć choćby jej niemal wierna kopia: wybudowane w 1966 roku Planetarium Galileusza w Buenos Aires.

Kosmicznych obiektów w Katowicach i sąsiednim parku Śląskim powstało więcej: imponujący Ośrodek Postępu Technicznego, hala Kapelusz czy nieistniejąca kawiarnia Arizona. W samych Katowicach do stylistyki space age nawiązywało kino Kosmos oraz wieżowce Gwiazdy i Kukurydze na osiedlach Roździeńskiego i Tysiąclecia. Gdyby spełniły się wszystkie plany, kosmicznych obiektów powstałoby w Katowicach znacznie więcej: pływalnie przy głównej hali Spodka, kompleks biurowy przy ul. Mickiewicza czy Biblioteka Śląska.

Nic dziwnego, że w 1972 roku to właśnie na Śląsku zorganizowano największą w tej części Europy wystawę dokonań radzieckiej kosmonautyki. Do Katowic przetransportowano m.in. model kosmodromu Bajkonur, statek Sojuz, pojazd księżycowy Łunochod oraz próbkę gruntu przywiezioną ze Srebrnego Globu. Gościem specjalnym imprezy był kosmonauta Borys Wołynow. Również o tym, a także o podsycaniu kosmicznych fascynacji Ślązaków przez władzę ludową opowie film „Archikosmos”. To pierwszy dokument poświęcony temu zjawisku. Nakręcili go Marcin Zasada, dziennikarz Dziennika Zachodniego, największej gazety regionalnej w Polsce oraz Marcin Nowak, bloger, geograf i podróżnik.

W filmie rozmawiamy z naszymi gośćmi: śp. Jerzym Gottfriedem (znakomitemu architektowi zadedykowaliśmy też  film "Archikosmos"), Aleksandrem Frantą, Jurandem Jareckim, Ryszardem Nakoniecznym, Lechem Motyką, Patrykiem Tomiczkiem, Robertem Koniecznym i Mirosławem Hermaszewskim.

Scenariusz: Marcin Zasada Zdjęcia, montaż: Marcin Nowak Muzyka: Krzysztof Wołoszyn Dźwięk: Karol Mankiewicz Korekcja kolorystyczna, oprawa: Marcin Staszewski Narrator: Jarosław Juszkiewicz













Autor - Mirosław Badura

VIII Konkurs Pieśni Sakralnej - koncert laureatów

ROZTAŃCZONA METROPOLIA - LISTA STARTOWA

24
października

SPEKTAKL KOMEDII IMPROWIZOWANEJ A' PROPOS


Zapraszamy 24 o godz.19:00
Miejsce: CKŚ-Zgoda
Bilety: 20 zł
25
października

Archikosmos


Zapraszamy 25 o godz.17:00
Miejsce: CKŚ-Zgoda
Wstęp Wolny!
30
października

Kabaret Para Numer Dwa


Zapraszamy 30 o godz.18:00
Miejsce: CKŚ-Zgoda
Bilety: 40 zł
Adres: ul.Krauzego 1 41-600 Świętochłowice |www.cks.org.pl |e-mail: cks@wp.pl | +48 32 3452 160